Connect with us

Gündem

Survivor deneyi…

Milyonları ekran karşısına bağlayan Survivor yarışmasındaki kavgaların nedeni ne? Niye adada iki grup birbirini yiyiyor? Bunu en iyi Robbers Cave deneyi açıklıyor…

Published

on

By

1945 yılında Oklohama Üniversitesi (ABD) profesörleri Muzaffer Şerif ve Carolyn Şerif, sosyal önyargıları daha iyi anlamamız için sonradan çok ünlü olan bir psikoloji deneyi yaptılar. Robbers Cave deneyi…

İnsanların kendilerini nasıl belli bir gruba aitmiş gibi algıladıklarını, bu çerçevede ilişkilerin nasıl şekillendiğini ve bir grubun başkalarıyla nasıl ilişki kurduğunu göstermeye çalıştılar. Televizyonlarda seyrettiğimiz Survivor yarışma konseptini belirleyenler bu testi kesin biliyordur.

Ayrıca iki grup arasında çatışmanın nasıl çıktığını da görmek için bireylerinin bir gruba ait olma hissi ve iki grup olduğunda, ait olmadıkları gruplara karşı davranışları test edilmiş.

 22 ERKEK ÇOCUĞU

Araştırmacılar, çalışmayı gerçekleştirmek üzere 11 yaşında olan 22 erkek çocuğunu seçmişler. Geçmişlerinde herhangi bir kötü davranış olmayan orta sınıf ailelerden gelen çocuklar bir deneyin parçası olduğunu bilmiyormuş

Çocuklar rastgele iki gruba ayrılır. Sonra bir yaz kampında iki grup birbirinden uzakta kamp yapar.

Robbers Cave deneyinin 3 aşaması vardı: birincisinde, araştırmacılar gruba aidiyet hissini verdiler. Hani her millettin kendi vatandaşına verdiği cinsten milli hisler. Sen büyük bir ırktan geliyorsun. Sen çok şanslısın ki bu ırk dil ve dinden doğdun gibi.

İkinci aşama da diğer grupla çatışma yaratmak için hani genelde devlet politikası, diğer grup ya da ülke bize düşman, hain, namussuz, bizim topraklarımızda gözleri var gibi.

Son aşama da araştırmacıların çatışmaları çözmeye ve gruplar arasındaki farkları azaltmaya çalıştığı entegrasyon aşamasıydı.

ÜNLÜLER VE GÖNÜLLÜLER

Survivor formatına bakarsak, gruplar ünlüler ve gönüllüler olarak ikiye ayrılmış. Ünlüler başarılı, zengin kesimi temsil ediyor. Gönüllüler de halkı sanki.

Robbers Cave deneyine dönelim.

Deneyde ilk hafta gruptaki ilişkilerin güçlendirilmesi için aktiviteler düzenlenir. Grupların ikisinden de bir isim ve bayrak belirlemeleri istenir. Gruplardan biri “Kartallar” diğeri “Çıngıraklı Yılanlar” isimlerini seçmişler.

İlk aşamada, araştırmacılar grup üyelerinin kendilerini gruplarıyla özdeşleştirdiklerini kısa sürede hiyerarşi ve ortak bağlar kurulmuş.

Çocuklara ikinci hafta, adanın diğer tarafında başka bir grubun olduğu söylenmiş. İki grup arasında rekabete dayalı aktiviteler organize etmişler. İlk kazanan gruba ödül verilmiş.

O noktadan sonra gruplar birbirlerine karşı düşmanca bir tavır almaya başlamış.  Çocuklar aynı yerde yemek yemeyi reddetmişler. Kartallar grubu diğer grubun bayrağını çalmış. Diğer grup da Kartallar’ın çadırlarına zarar vermiş. Sonra araştırmacılar korkup bu kısmı erken bitirmişler.

ADA KAVGALARI

Survivor programında da yarışmacılar açlık çektiklerinde, yenildiklerinde karşı gruba saldırgan tavırlarda bulunduğunu gördük. Aradaki fark 11 yaşında değil de tabiri caizse eşek kadar olmalarına rağmen çocuk gibi birbirlerine sataştıklarını hatta ayıran olmasa kavga edecek seviyeye geldiklerini seyredenler bilir.

Dünyada bakılınca aynı taktik vardır. Herkes fakirdir. Herkes, sağlık, huzur ve özgür bir hayat ister. Aynı şeyleri yer, içer, sevdikleri ve korktukları benzer şeylerdir. Bazen aynı sofra da yerler ama birileri ‘sen Sırp’sın o Müslüman’, sağ-sol, siyah-beyaz, Müslüman-Hıristiyan, Türk-Kürt, Katolik-Protestan diye ayırarak insanları fakir tutup malı götürmüşler. Katolik ve Protestan aynı dinin iki mezhebi ama aralarında çıkan çatışmalar yüzünden milyonlarca insan boşu boşuna birbirini öldürdü.

Ortak hedeflerin gücü:

Son aşamada araştırmacılar iki grubun iş birliği yapmasını gerektiren aktiviteler düzenlemişler. Bu aktivitelerden birinde kurmaca bir sorun yaratmışlar. Dışardan bir hainin su kaynaklarını tahrip ettiğini (ortak bir düşman yaratma) söylemişler.

Ülkeler kurtuluş savaşı olduğunda farklı grupların farklılıkları değilde ortak yönleri ve çıkarları öne çıkarılır. Hepimiz Amerikalıyız bu milli dava denir ama yerli halka ve siyahlara yapılan aşağılamalar biter övgüler başlar. İngiliz ordusuna yardım eden binlerce Müslüman asker vardı. Savaş sonrası bu kardeşlik uzun sürmüyor maalesef.

Çocuklar birlikte pek çok sorunu çözdükten sonra birbirlerine karşı duydukları nefret azalmaya başlamış. Öyle ki aynı masada yemek yemeyi istemeyenler eve dönerken aynı otobüste gider ve mola verdiklerinde ilk yarışmayı kazanan grup, yarışmada kazandıkları parayı kullanarak herkese içecek ısmarlamış.

Robbers Cave deneyini gerçekleştiren araştırmacılar ortak sorunlar ve ortak hedefler yaratmanın iki grup arasındaki çatışmaları çözmek için doğru bir yol olduğu sonucuna vardılar. Birlikte ortak sorunlara çözüm bulmanın önyargıların azalmasına ve en sonunda da tamamen kaybolmasına sebep olduğuna dikkat çektiler.

Türkiye de Survivor yarışmasını canlı yaşıyoruz gibi. Bireysel çıkarlar öne çıkarılıyor. Komşu komşuyu ihbar ediyor. Elimizde silahlar ve liste var, vururuz şeklinde rahat rahat suç teşkil etmesi gereken tehditler savurabiliyor.

Survivor programı da sonucunda grupları birleştiriyor. Karşı gruptan küfür ettiklerinle aynı grupta buluyorsun kendini. Aslında tek bir grup var. Oda İnsanlık. Dil, din, renk, yaş, cinsiyet ve kültür farklı olabilir ama hepimiz insanız. Hayatta kalmak istiyorsak birlik olmamız gerektiğini 11 yaşındaki çocuklar öğrenmiş. Bizde öğrensek iyi olur.

Mete Metin

Mete Metin https://www.facebook.com/catinetuk

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Advertisement
Advertisement

En Çok Okunanlar